نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اجرای حکم اعسار و تقسیط در محکومیت‌های مالی متعدد

شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۵۸۱
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۲۶-۵۸۱ح
تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۱۱/۲۹

سوال:
با توجه به ماده ۱۸ آیین‌نامه نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۹، در صورتی که محکوم‌علیه دارای چندین محکومیت مالی به نفع محکوم‌له واحد باشد و در یکی از پرونده‌ها حکم اعسار یا تقسیط صادر شود، آیا این حکم به سایر محکومیت‌ها نیز تسری می‌یابد؟ ترتیب وصول اقساط چگونه است؟ آیا محکوم‌له می‌تواند درخواست تعدیل اقساط کند و مرجع صالح برای این درخواست کدام است؟

—

پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضائیه:
۱٫ تسری حکم اعسار به سایر محکومیت‌ها:
– در صورت اثبات اعسار محکوم‌علیه در یکی از پرونده‌ها، این حکم به سایر محکومیت‌های مالی به نفع همان محکوم‌له نیز تسری می‌یابد.
– دلیل: عدم توانایی پرداخت یک دین، نشان‌دهنده عدم توانایی پرداخت دیون اضافی است.
– نیازی به تقدیم دادخواست اعسار جداگانه برای هر پرونده نیست، مگر در صورت ادعای تغییر وضعیت مالی توسط محکوم‌علیه.

۲٫ ترتیب وصول اقساط:
– ابتدا اقساط مربوط به حکم تقسیط شده تا پایان وصول می‌شود و سپس نوبت به سایر محکومیت‌ها می‌رسد.
– اجرای همزمان چند حکم تقسیط امکان‌پذیر نیست، مگر با کشف اموال جدید یا مطالبات محکوم‌علیه طبق ماده ۱۱ قانون اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴.

۳٫ درخواست تعدیل اقساط:
– محکوم‌له می‌تواند در هر زمان دعوای تعدیل اقساط را نسبت به حکم تقسیط صادرشده یا تسری آن به سایر احکام مطرح کند.

۴٫ مرجع صالح برای رسیدگی به تعدیل اقساط:
– درخواست تعدیل اقساط مربوط به حکم اعسار: باید در دادگاه صادرکننده حکم اعسار مطرح شود.
– درخواست تعدیل اقساط مربوط به سایر احکام: باید در دادگاه صادرکننده حکم محکومیت مورد اجرا تقدیم شود.
– دلیل: امکان تفاوت در صلاحیت محلی و ذاتی مراجع قضایی مختلف.